กรรมฐานนั้นแบ่งออกเป็น 2 ชนิด ได้แก่ สมถกรรมฐาน และ วิปัสสนากรรมฐาน

          สมถกรรมฐาน     มีจุดมุ่งหมายคือ ความสงบของจิต ได้แก่ การทำสมาธิจนได้ฌาน

โดยมีบัญญัติเป็นอารมณ์ เช่น การเพ่งสี (วรรณกสิณ) เป็นต้น หลักการสำคัญของสมถกรรมฐาน

คือ การทำให้จิตจดจ่อต่อเนื่องอยู่ในอารมณ์หนึ่งอารมณ์ใดเพียงอารมณ์เดียว จนเกิดความสงบ

และเป็นจิตที่ตั้งมั่นมีกำลัง แต่ลำพังสมถกรรมฐานเพียงอย่างเดียวนั้น ไม่สามารถทำให้ไปสู่

จุดหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนาได้ นั่นคือ นิพพาน เพราะสมถกรรมฐานมีมาแต่ครั้งก่อนพุทธกาล

(ก่อนสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้่าทรงตรัสรู้) ซึ่งจุดสูงสุดของการเจริญสมถกรรมฐาน คือ อรูปฌาน

ขั้นเนวสัญญานาสัญญายตนะ


          วิปัสสนากรรมฐาน     มีจุดมุ่งหมายคือ ปัญญา ที่ทำให้ปล่อยวางความยึดมั่นถือมั่นใน

สิ่งทั้งหลายทั้งปวง ทำให้หลุดพ้นจากความทุกข์ได้โดยสิ้นเชิง ซึ่งก็คือ นิพพาน นั่นเอง

โดยวิธีการก็คือ การมีสติตามรู้ตามดู (อนุปัสสนา) อารมณ์ปรมัตถ์อยู่เนืองๆ อันได้แก่ กาย เวทนา

จิต และธรรม ด้วยใจที่เป็นกลาง ไม่ปรุงแต่งเพิ่มเติม แต่ดูตามความเป็นจริง สิ่งใดปรากฎก็กำหนดรู้

จนในที่่สุดจะเห็นตามความเป็นจริง ถึงลักษณะของทุกสิ่งว่า เป็นทุกข์ ไม่เที่ยง และบังคับควบคุม-

ไม่ได้ (ไตรลักษณ์) ปัญญาในทางธรรมก็จะพัฒนาขึ้นตามลำดับ (วิปัสสนาญาณ) ซึ่งวิธีดังกล่าว

ก็คือ "การเจริญสติปัฏฐาน 4" นั่นเอง

          ประโยชน์ในเบื้องต้น การปฏิบัติฯนั้นเพื่อให้ความทุกข์(ทางใจ) เบาบางลงเรื่อยๆ

ตามความก้าวหน้าในการปฏิบัติ หากลองสังเกตผู้ที่เคยปฏิบัติแล้ว ส่วนใหญ่จะพบว่า มีความสุข

ในชีวิตมากขึ้น จริงๆแล้วเพราะความทุกข์น้อยลงต่างหาก เนื่องจากความทุกข์ที่เกิดขึ้นโดย

ไม่จำเป็นนั้นหมดไป อีกทั้งประสิทธิภาพในการทำงานดีขึ้น ความสัมพันธ์กับคนรอบข้างก็ดีขึ้น

สรุปว่า "จะมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น"


          ประโยชน์ในขั้นสูง ผู้ปฏิบัติฯจะได้รู้จักและเข้าใจแก่นแท้ของพระพุทธศาสนามากยิ่งขึ้น

ทำให้มีความเลื่อมใสและศรัทธาในคุณของพระรัตนตรัย ทำให้เป็นพุทธศาสนิกชนที่สมบูรณ์

นอกจากนี้การเจริญวิปัสสนากรรมฐานยังเป็นบุญสูงสุดในพระพุทธศาสนา และถือเป็นการ

"ปฏิบัติบูชา" แด่คุณของพระรัตนตรัย ซึ่งเป็นการบูชาที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรง

สรรเสริญ


          ประโยชน์สูงสุด ได้แก่ความเจริญงอกงามแห่งปัญญาในทางธรรม ซึ่งจะได้มาจาก

การปฏิบัติฯเท่านั้น (ภาวนามยปัญญา) เมื่อปัญญาเจริญถึงที่สุดแล้ว ก็ย่อมจะหลุดพ้นจากความ

ทุกข์ทั้งปวง ถือเป็นจุดหมายสูงสุดในทางพระพุทธศาสนา ซึ่งก็คือ "นิพพาน" นั่นเอง